Wszystko, co chcielibyście wiedzieć o Katalonii, ale baliście się zapytać

Być Katalończykiem, to brzmi dumnie. Czemu? Katalończycy są nacją bardzo specyficzną na tle innych europejskich państw. Ich „odmienność” poparta jest wieloma przykładami, a ich geneza ma podłoże w prawie każdej dziedzinie życia. Od wieków Katalonia dumnie rosła w siłę, nabierając cech charakterystycznych tylko dla niej, przeżywając ciężkie chwile, które paradoksalnie wzmacniały jej jedność. Nierzadko była to jedność jedynie społeczna, kulturowa. Bywały także okresy w historii, kiedy bycie Katalończykiem było niejako jednoznaczne z wyrokiem śmierci. Aby poznać istotę Katalonii, trzeba poznać jej historię, kulturę, politykę. Najpierw jednak zamierzam Was, drodzy Czytelnicy, zaznajomić z podstawowymi informacjami na temat tego pięknego regionu. Mam nadzieję, że pozwoli Wam poznać wyjątkowość i być może, zarazić się sympatią do Katalonii.

Katalonia, mimo że nie ma ku temu stosownego statusu prawnego, to państwo. Zamieszkiwane przez ponad siedem milionów mieszkańców. Obecnie posiada status Wspólnoty Autonomicznej w ramach Królestwa Hiszpanii. Znaczy to, ni mniej ni więcej, że jest częścią Hiszpanii, posiadając przy tym szereg swoich, autonomicznych, praw. Położona jest na północnym wschodzie Półwyspu Iberyjskiego, nad wybrzeżem Morza Śródziemnego, w dolinie rzeki Ebro. Graniczy z Francją i Andorą.

Katalonia dzieli się na cztery prowincje- Barcelonę, Gironę, Tarragonę i Lleidę. Prowincje te zostały ustalone pod koniec XIX wieku, sztywnym nakazem prawa hiszpańskiego, nijak się mając do granic społecznych czy kulturowych. W świadomości Katalończyków istnieje bowiem historyczny podział na comarki. Jest to określenie na jednostki administracyjne, nadane przez władze katalońskie, jako odpowiedź na bezsensowny podział na cztery prowincje, gdyż owe comarki niejednokrotnie przecinają granice prowincji. Należy też dodać, że etymologia słowa comarca, wywodzi się od hiszpańskiego słowa marca, oznaczającego granicę.

Mieszkańcy Katalonii władają językiem katalońskim, który często mylnie nazywany jest dialektem języka kastylijskiego, potocznie zwanego hiszpańskim. Kataloński jest jednym z urzędowych języków Królestwa Hiszpanii. Włada nim około dziewięć milionów ludzi na świecie, z czego znakomita większość zamieszkuje terytorium Katalonii, Balearów, Walencji, a także Andory. Jego podobieństwo do hiszpańskiego nie wynika z zapożyczeń, wpływów jednego języka na drugi, lecz z ich klasyfikacji genetycznej. Obydwa z nich są językami z rodziny romańskich. Kataloński wytworzył się z łaciny ludowej około IX wieku, na terenach sąsiadujących z Pirenejami. Wraz z rozwijającym się znaczeniem regionu oraz z licznymi podbojami, język kataloński „wędrował” w różne części Półwyspu. Współcześnie bardzo podkreślane jest przywiązanie do języka, jako sztandarowej cechy odróżniającej Katalonię od Hiszpanii. W związku z dużą swobodą legislacyjną, jaką dysponuje Autonomia, władzom udało się wprowadzić na nowo język kataloński „do obiegu”. Przypomnieć tu należy, że za czasów dyktatury generała Franco, używanie języka katalońskiego było zakazane. W dzisiejszych czasach obecność tego języka jest jednak powszechna. Kataloński nauczany jest w szkołach, na uniwersytetach, obecny w mediach i na ulicach. Prawdziwy Katalończyk posługuje się w znakomitej większości swoim językiem. Krążące opowieści, sugerujące, że na pytanie zadane Katalończykowi po kastylijsku, ten odpowie po katalońsku, są czymś więcej niż tylko legendą. Tyczy się to rzecz jasna rozmówców pochodzenia hiszpańskiego. Turyści, zwłaszcza w dużych miastach, mogą liczyć na odpowiedź w języku, którym władają, bez konieczności znajomości katalońskiego. Udając się jednak do Katalonii, można nauczyć się podstawowych zwrotów, jak bon dia, com estàs? Na pewno szybciej zaskarbimy sobie sympatię autochtonów.

Daleko idąca odrębność sprawiła, że Katalończycy mają swój hymn narodowy. Els Segadors, taką bowiem nazwę nosi ów hymn, to pieśń z XVII wieku. Współczesne słowa hymnu wyszły spod pióra Emila Guanyaventsa pod koniec XIX wieku, który to tworząc go, bazował na istniejącej już w kulturze katalońskiej, pieśni. Funkcję hymnu narodowego objął w 1993 roku. Znane i używane są dwie wersje hymnu. Dłuższa i, znacznie okrojona ze względów oczywistych, krótsza.

Katalonia jest krajem niezwykle charakterystycznym, posiadającym trudną, acz interesującą historię, bogatą kulturę i wartości, ściśle jej przypisane. Wracając do tytułu mojego artykułu, jeśli jest coś, czego chcielibyście się dowiedzieć o Katalonii, pytajcie śmiało. Powyższy tekst jest jedynie namiastką, wstępem do podróży po Katalonii, w którą z największą przyjemnością Was zabiorę.